Ер сайёраси ҳақида 20 та қизиқарли маълумот

Ер сайёраси ҳақида 20 та қизиқарли маълумот
Ер — биз яшаётган, ҳаёт мавжудлиги ҳозирча аниқ тасдиқланган ягона сайёра. У Қуёш тизимининг учинчи сайёраси бўлиб, океанлари, тоғлари, ўрмонлари ва ранг-баранг табиати билан ажралиб туради. Аммо Ер ҳақида кўпчилик билмайдиган жуда қизиқарли маълумотлар ҳам бор.
Ер сайёраси ҳақида 20 та қизиқарли факт
1. Ер тахминан 4,5 миллиард ёшда
Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, Ер тахминан 4,54 миллиард йил аввал шаклланган. Ўша даврда Қуёш тизими ҳам эндигина вужудга келаётган эди.
2. Ер Қуёшдан учинчи сайёра
Қуёш тизимида Меркурий ва Венерадан кейин Ер жойлашган. Қуёшдан ўртача масофаси тахминан 150 миллион километрни ташкил қилади.
3. Ер юзасининг катта қисми сув билан қопланган
Сайёрамиз юзасининг тахминан 71 фоизини сув эгаллайди. Шу сабабли Ер космосдан кўк рангда кўринади ва уни кўпинча “Мовий сайёра” деб аташади.
4. Ернинг ягона табиий йўлдоши бор
Ернинг битта табиий йўлдоши — Ой мавжуд. Ой денгиз ва океанлардаги сув кўтарилиши ҳамда қайтишига катта таъсир кўрсатади.
5. Ер доимий ҳаракатда
Ер ўз ўқи атрофида айланади ва бир вақтнинг ўзида Қуёш атрофида ҳаракатланади. Шу ҳаракатлар кун ва тун ҳамда йил алмашишига сабаб бўлади.
6. Бир кун тўлиқ 24 соат эмас
Ер юлдузларга нисбатан ўз ўқи атрофида тахминан 23 соат 56 дақиқада бир марта айланади. Қуёшга нисбатан ўртача кун эса 24 соат деб ҳисобланади.
7. Фасллар Ер ўқининг қиялиги туфайли юзага келади
Ер ўқи тахминан 23,4 даража қийшайган. Ер Қуёш атрофида айланганда шу қиялик сабабли турли ҳудудларга тушадиган қуёш нури миқдори ўзгаради ва фасллар алмашади.
8. Ер мукаммал шар шаклида эмас
Ер қутблар томон бироз яссиланган, экватор атрофида эса сал кенгроқ. Бунга сайёранинг ўз ўқи атрофида айланиши сабаб бўлади.
9. Атмосферамизнинг асосий қисми азотдан иборат
Ер атмосферасининг тахминан 78 фоизи азот, 21 фоизи кислороддан ташкил топган. Қолган қисмини аргон, карбонат ангидрид ва бошқа газлар ташкил этади.
10. Ернинг магнит майдони мавжуд
Ернинг ташқи суюқ ядросидаги ҳаракатлар магнит майдонини ҳосил қилади. Бу майдон Қуёш шамолидаги зарядланган заррачаларнинг бир қисмини қайтариб, сайёрамизни ҳимоя қилишга ёрдам беради.
11. Шимолий ёғду магнит қутблар яқинида пайдо бўлади
Қуёшдан келган зарядланган заррачалар атмосферадаги газлар билан таъсирлашганда ранг-баранг ёруғликлар пайдо бўлади. Бу ҳодиса шимолий ва жанубий қутб ёғдулари деб аталади.
12. Ернинг ички қисми жуда иссиқ
Ер ички ядро ҳарорати тахминан 5 400 даража Селсийга етиши мумкин. Бу ҳарорат Қуёш сиртидаги ҳароратга яқин.
13. Материклар ҳаракатланади
Ер пўстлоғи бир нечта йирик ва кичик тектоник плиталарга бўлинган. Улар жуда секин ҳаракатланади. Ушбу жараён зилзилалар, вулқонлар ва тоғларнинг шаклланишига сабаб бўлади.
14. Энг узун тоғ тизмаси океан остида жойлашган
Дунёнинг энг узун тоғ тизимларидан бири океанлар тубидаги ўрта океан тизмасидир. У минглаб километрга чўзилган.
15. Кўплаб вулқонлар океан тубида яширинган
Ер юзидаги вулқонларнинг жуда катта қисми сув остида жойлашган. Шу сабабли уларнинг кўпчилигини оддий кўз билан кўриш қийин.
16. Ерда сув уч хил ҳолатда учрайди
Сув сайёрамизда суюқ, қаттиқ ва газ ҳолатида мавжуд. Океанлар, музликлар, қор ва атмосферадаги сув буғлари бунга мисолдир.
17. Қуёш нури Ерга тахминан 8 дақиқада етиб келади
Қуёшдан чиққан ёруғлик Ерга ўртача 8 дақиқа 20 сонияда етиб келади. Демак, биз Қуёшни аслида бир неча дақиқа аввалги ҳолатида кўрамиз.
18. Ернинг табиий ҳалқалари йўқ
Сатурн каби айрим сайёраларда ҳалқалар мавжуд, аммо Ерда бундай доимий табиий ҳалқалар йўқ.
19. Атмосфера кўплаб метеороидларни парчалаб юборади
Космосдан келаётган кўплаб кичик метеороидлар атмосферага кирганда қизиб, ёруғ из қолдиради ва парчаланиб кетади. Биз уларни осмонда “учар юлдузлар” сифатида кўрамиз.
20. Ер — биз билган ҳаёт маскани
Ҳозирча олимлар коинотда Ердан ташқарида ҳаёт мавжудлигини ишончли тарзда тасдиқлашмаган. Шу сабабли сайёрамиз ҳаёт ҳақидаги тадқиқотларда алоҳида аҳамиятга эга.
Хулоса
Ер оддий сайёра эмас. Унинг океанлари, атмосфераси, магнит майдони, тоғлари ва тирик табиат олами ўзаро боғлиқ мураккаб тизимни ташкил этади. Сайёрамиз ҳақида қанча кўп маълумотга эга бўлсак, уни асраш ва келажак авлодларга соғлом ҳолда етказиш шунчалик муҳимлигини англаймиз.
Изоҳлар
0Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!